Eerste JH van Dalelezing door Wim Daniëls

Sluis

Eerste Johan Hendrik van Dalelezing door Wim Daniëls: “Weg met het Nederlands?”

Op zaterdag 16 februari om 14.30 uur vindt in het Belfort van Sluis de eerste Johan Hendrik van Dalelezing plaats. De lezing wordt gegeven door de bekende schrijver Wim Daniëls. Wim Daniëls is schrijver over taal in de breedste zin van het woord en bekend om zijn ironische, cabarateske stijl van onder meer optredens bij Jinek, Pauw en De Wereld Draait Door.

De titel van zijn lezing luidt: “Weg met het Nederlands? Over de verengelsing van de Nederlandse taal in de media, reclame, de wetenschap en het dagelijkse leven.”

Waarom een Johan Hendrik van Dalelezing?

Veel schrijvers hebben hun naam gegeven aan een lezing. Het profiel van zo’n lezing is gebaseerd op de literaire eigenschappen van het werk van de schrijver. Zo richt de Kees Fenslezing zich vooral op literaire kritiek, de Johan Huizingalezing op cultuurhistorie en de Multatulilezing op democratie en mensenrechten. In dit rijtje mag ook Johan Hendrik van Dale niet ontbreken. De gemeente Sluis en de Stichting J.H. van Dale hebben het initiatief genomen tot de invoering van een tweejaarlijkse Johan Hendrik van Dalelezing.

Het profiel van de lezing sluit aan op een aantal disciplines waarmee de beroemde Sluizenaar (15 februari 1828-19 mei 1872) zich op een wetenschappelijke niveau en in een populariserende zin heeft beziggehouden in het bijzonder taalwetenschap, taalonderwijs en taalgebruik.

Johan Hendrik van Dale en de taalwetenschap

Johan Hendrik van Dale geniet landelijke bekendheid vanwege zijn bijdrage aan de lexicografie. Behalve naar de betekenis van woorden ging hij zijn aandacht uit naar de etymologie, de grammatica en de spelling. Verder was hij geïnteresseerd in paleografie en taalonderwijs. Al deze aspecten van taal en schrift had zijn diepe interesse. Hij heeft deze bestudeerd, onderzocht en erover geschreven. En dat op een hoog niveau.

Johan Hendrik van Dale en het taalonderwijs en taalgebruik

Van Dale was zich vanuit zijn lespraktijk als onderwijzer bewust van de noodzaak van een goede beheersing van de taal, zowel in woord als geschrift. In zijn pedagogische werken voor onderwijzers en leerlingen legde hij hierop dan ook voortdurend de nadruk. Als stadsarchivaris kwam hij in aanraking met veranderingen van woorden, zowel in schrijfwijze als gebruik en betekenis. Bij zijn onderzoek naar woorden ging hij vaak te rade bij Nederlandse en Vlaamse  taalwetenschappers. Als Zeeuw en Zeeuws-Vlaming was hij bekend met verschillende regionale en lokale dialecten die werden gesproken. En als Sluizenaar hoorde hij van de grote bedreigingen van het Nederlands als levende spreek- en schrijftaal in onderwijs, wetenschap, media en dagelijks leven. Taal en schrift namen in het leven en werk van Van Dale kortom een centrale plaats in.

Wim Daniels: “Ik ben een schrijver van boeken.”

Wim Daniëls werd geboren in 1954 in Aarle-Rixtel en werkte enkele jaren als leraar Nederlands en Duits in het middelbaar onderwijs. Hij was vijf jaar als tekstwetenschapper verbonden aan de Open Universiteit. Sinds 1994 is hij fulltime schrijver en taaladviseur. Hij geeft lezingen en voordrachten, verzorgt bijdragen aan het radioprogramma’s en is geregeld te gast bij tv-programma’s. Daarnaast treedt hij op in cabaret- en theatervoorstellingen en bekleedt hij vele functies op taalkundig en cultureel gebied. Hij geeft bovendien taalhulp en –advies, houdt taaltrainingen en dat in een toegankelijke en geestige stijl: “Ik ben schrijver van boeken over taal, literaire verhalenbundels, woordenboeken, poëzie en informatieve boeken over uiteenlopende onderwerpen. Ik schrijf boeken voor volwassenen, jongeren en kinderen.”

Op gebied van taal een zeer veelzijdig man dus. Wat zou hij te vertellen hebben over de toenemende verengelsing van de Nederlandse taal?    

“Weg met het Nederlands?”

Het zal iedereen die spreekt, luistert, kijkt en schrijft geregeld opvallen: de toename van het aantal Engelse woorden in ons taalgebruik. Talloze keren per dag horen of lezen we Engelse termen,  uitdrukkingen en complete zinnen tussendoor Nederlandse woorden en teksten. “Bestaat daar geen gewoon Nederlands woord voor?,” denkt menigeen vaak.

Vanwaar al die Engelse termen in de media, reclame, de wetenschap en het dagelijkse leven? Is de Engelse taal korter en krachtiger? Heeft het Engels wellicht een hogere sociale status? Of is het taalkundige luiheid? Moeten we het aanbieden van lessen uitsluitend in het Engels niet tegengaan? Gaat met het te pas en onpas gebruiken van het Engels de verfijnde kennis van het Nederlands niet verloren? Gaat het Nederlands misschien de kant op van de dialecten: volgens velen verouderd, overbodig en niet erg als het verdwijnt.

Of is verengelsing helemaal niet erg? Is het overnemen van leenwoorden uit een andere taal niet van alle tijden? Is tweetaligheid niet juist een voordeel? Sterker: bestaat er wel zoiets als verengelsing?

Op deze vragen (en andere) probeert Wim Daniëls in de eerste Johan Hendrik van Dalelezing een antwoord te geven. Stof tot nadenken: Grab your chance…!

 

Programma

14.00 uur zaal open

14.30 uur Lezing “Weg met het Nederlands?” door Wim Daniëls

15.30 uur Pauze

16.00 uur Openbaar interview met Wim Daniëls en gelegenheid tot stellen van vragen

16.45 uur Nababbel en receptie

Gastvrouw: Soan Lan Ie

Deelname Gratis,  Aanmeldingen (vóór 13 februari 2019), sluis@vvvzeeland.nl of 0117-461700

Locatie

Adres: 
Groote Markt 1
Stad: 
Sluis
E-mail: 
sluis@vvvzeeland.nl
Telefoonnummer: 
0117-461700
Openingsdagen: 
16-02-2019
14:30

Meer informatie

Van Vlaanderen naar ZeeuwsVlaanderen
Stichting Rootz Zeeuws-Vlaanderen
Facts & Figures

Ontwerp & realisatie: Nilsson